Luidsprekers ophangen aan de muur zonder de geluidskwaliteit te verliezen
Een strakke woonkamer met een home cinema opstelling die eruitziet als een bioscoop, maar dan zonder kabels die over de vloer slingeren.
Dat is het doel. Je wilt die prachtige speakers van Denon of Yamaha niet op een stapel dozen zetten, maar netjes aan de muur.
Toch hoor je vaak de angst: "Wordt het geluid dan niet minder?" Het antwoord is nee, als je het slim aanpakt. Je kunt prima speakers ophangen zonder in te leveren op diep bass of heldere dialogen. Sterker nog, met de juiste plek klinkt je Dolby Atmos setup vaak zelfs beter. Waarom we dit eigenlijk doen? Ruimte.
Een speaker op een standaard op de vloer is een struikelgevaar en rommelig.
Zeker als je een Marantz receiver met een flinke 5.1.2 of 7.1.4 configuratie hebt, staat je kamer vol. Door speakers aan de muur te bevestigen, creëer je lopen en een rustiger zicht. Je maakt je kamer 'clean'.
Het is een kwestie van esthetiek en functionaliteit. Je wilt je investering in een topreceiver niet verpesten door een slechte speakerplaatsing. De truc zit 'm in de details van de beugel en de plek die je kiest.
De valkuil: muur als klankkast
Stel je voor: je hangt een speaker direct strak tegen een harde muur. Wat er gebeurt? De klankkast verdwijnt. De speaker heeft ruimte nodig om te 'ademen'. De bass drivers hebben luchtverplaatsing nodig.
Als je een speaker pal op de muur plakt, ontstaat er een ongewenste versterking van lage frequenties (boekenkast-effect) of juist een galmend, hol geluid.
Je verliest de precisie van je center speaker waardoor dialogen vaag worden. Je investering van €800,- in een setje KEF of Bowers & Wilkins speakers verdient beter.
Het gaat om de afstand tot de muur. Die paar centimeters spelen een enorme rol. Vooral bij Dolby Atmos speakers die naar het plafond 'schieten' voor effectgeluiden.
Als die te dicht op de muur hangen, kaatst het geluid te snel terug en verlies je de illusie van objecten die boven je hoofd bewegen.
Je wilt dat de lucht de ruimte krijgt om de geluidsgolf te vormen voordat hij weerkaatst. Denk aan de speaker als een zanger: die heeft ook een microfoon nodig op een stok, niet pal tegen de lippen.
De juiste beugel: de onzichtbare held
De meeste speakers komen met een simpel muurbeugeltje. Vaak is dat een stuk metaal dat de speaker vastklikt.
Handig, maar meestal niet genoeg voor optimale akoestiek. De gouden standaard is een beugel die de speaker op afstand houdt van de muur en die je kunt draaien (tilt) en kantelen (swivel). Kijk naar merken als Sanus of Vogel's.
Een Sanus LL11-B2 kost rond de €60,- per stuk. Die beugel zorgt ervoor dat je de speaker 15 graden naar beneden kunt kantelen als je hoog hangt, of 15 graden naar boven als je laag hangt.
Cruciaal voor die 'direct sound' naar je oren. Voor zware front speakers, zoals de Bowers & Wilkins 600 serie, is draagkracht essentieel. Een simpele beugel die 5 kg draagt, is niets voor een speaker van 12 kg.
Zoek naar beugels met een draagvermogen van minimaal 15 kg voor de voorste speakers. De prijsverschillen zijn klein: een stevige muurbeugel van Vogel's (type WALL 3220) kost ongeveer €70,-.
Het is een fractie van de prijs van je speaker, maar het bepaalt of je speaker veilig hangt en goed klinkt.
Let op: bij inbouwspeakers (van bijvoorbeeld Sonos of Dynaudio) heb je een inbouwdoos nodig die de klankkast beschermt, net zoals het luidsprekers indraaien voor een breder stereobeeld essentieel is voor de juiste weergave.
Plaatsing is alles: meet, meet, meet
Gewoon even wat gaten boren en hopen dat het goed komt? Slecht ideed. Neem de tijd voor de opmeting. Voor je center speaker (die boven of onder je TV hangt) geldt: zorg dat de tweeter (het kleine bolletje) op ooghoogte komt.
Hangt de TV hoog? Hang de center dan er net boven en kantel 'm naar beneden.
Hangt de TV laag? Hang 'm eronder en kantel 'm omhoog. Gebruik een waterpas.
Echt, een waterpas van 99 cent doet wonderen. Een scheve speaker zorgt voor een scheef geluidsbeeld. Voor surround en Atmos speakers (de plafond- of hoge muur speakers) gelden specifieke Dolby richtlijnen.
Een Atmos module die je aan de muur hangt (zoals de Dolby Atmos enabled speakers van Klipsch of Polk) moet ongeveer 2 meter hoog hangen en schuin naar het plafond gericht zijn.
De afstand tot de zitplaats is minimaal 1,5 meter. Als je te dichtbij hangt, hoor je de reflectie niet als 'boven' geluid, maar als een rare echo. Let ook op de juiste afstand tussen je speakers en de muur voor een optimaal resultaat. Test dit even door muziek te draaien; waar klinkt het het breedst?
De kabels wegwassen
Niets verpest een strakke muur-opstelling als loshangende kabels. Je hebt twee opties: de 'makkelijke' en de 'nette'.
De makkelijke is een kabelgoot van aluminium of plastic. Deze kosten tussen de €15 en €40.
Je schuift de kabels erin en je bent klaar. Zorg dat de goot breed genoeg is voor je speakerkabel (meestal 2x 2,5mm²) en eventuele subwoofer kabel. Gebruik voor de afwerking de beste manier om luidsprekers aan te sluiten en kies een kleur die matcht met je muur of plafond.
Wil je het écht pro? Dan boor je een gat achter de speaker, en een gat bij de vloer (of bij je receiver kast). Je trekt de kabel achter de muur door. Dit heet 'inbouwen'.
Het vergt wat moeite en een gatenboor van 60mm, maar het resultaat is naadloos.
Let op: als je in een huurhuis woont, is de goot je vriend. Vergeet niet om de speakerkabels netjes te strippen en te solderen op de connectoren.
Geen losse draadjes die raken. Een setje Chord Company-flare connectors (€25) maakt het af.
Prijzen en opties: van budget tot high-end
Laten we de opties op een rij zetten. Voor de budgetbewuste luisteraar die een setje Sonos Era 300's (€500 per stuk) op wilt hangen: een universele muurbeugel van Vogel's (type E2) kost €45,-.
Voldoende stevig, draaibaar genoeg. Je hangt ze op ooghoogte, ongeveer 2,5 meter uit elkaar.
Dit is een prima start voor een Atmos setup. Ben je aan het upgraden naar een high-end receiver zoals de Denon AVC-X6800H (€2500) en hang je er Bowers & Wilkins 700 S3 series aan? Dan wil je betere beugels.
De Sanus LL18-B2 is een 'full motion' beugel die alle kanten op kan. Kosten: €120,- per stuk. Dit is nodig om die zware, kritische front speakers perfect te richten. Voor een inbouw speaker (zoals een Monitor Audio CP-WT260, ca. €400) moet je rekenen op ongeveer €50,- extra voor de inbouwbox en de moeite van het stucen.
Een middenweg is de Focal 300 ICW 6 (rond de €600 per stuk).
Dit is een inbouw speaker die je na het ophangen nog met een magnetisch rooster afwerkt. De beugel hiervoor zit er vaak bij, maar de 'backbox' (om de klank te verbeteren) is apart.
Veelgemaakte fouten
Reken op €80,- voor die box. De totaalprijs van je project hangt dus af van de speaker, maar de beugel en afwerking kosten vaak maar 5% tot 10% van de totale speakerprijs. Een kleine investering voor een groot effect.
Een fout die ik vaak zie: speakers ophangen op een holle wand (gipsplaat) zonder pluggen.
Die speaker valt er op een dag af. Gebruik altijd de juiste plug. Voor een gipsplaat heb je een slagplug nodig (vanaf €2,-), voor een bakstenen muur een boorplug (€1,-). Twijfel je?
Koop de duurdere plug. Het scheelt een gat in je speaker en een gat in je muur.
Een andere valkuil is de 'kantelhoek vergeten'. Als je een speaker ophangt die eigenlijk vanaf de vloer moet spelen, maar je hangt 'm hoog, moet je hem naar beneden kantelen.
Doe je dit niet, dan speelt de speaker over je hoofd heen en klinkt het alsof het geluid vanuit het plafond komt, niet vanuit de scherm. Gebruik de draaifunctie van de beugel om de 'sweet spot' te vinden. Ga zitten, sluit je ogen en vraag iemand de speaker te draaien tot het geluid 'vast' klinkt.