Verschil tussen 5.1.2 en 5.1.4 Dolby Atmos configuraties

Stel je voor: je zakt net iets dieper in je bank. De lichten dimmen. De eerste regendruppels van een filmscène tikken tegen het scherm en jij voelt het niet alleen horen, maar ook voelen.

Dat is het magische moment van Dolby Atmos. Het gaat niet alleen om geluid van voren, achteren of opzij.

Het gaat om geluid dat van boven komt. Diepte en hoogte. Je bouwt een geluidsbel die je letterlijk omarmt. En dan komt die ene vraag: wat is nu echt het verschil tussen die .2 en die .4?

De basis: wat betekent 5.1.2 en 5.1.4 eigenlijk?

Voordat we in de diepte duiken, even de basis op orde. De getallen voor de puntjes zijn niet zomaar getallen.

Ze vertellen je precies hoe je kamer is gevuld met geluid. De '5' is je klassieke surround setup: drie speakers vooraan (links, midden, rechts) en twee achter je bank (surround links en rechts). De '1' is je subwoofer, het beest dat de lage tonen (bass) voor zijn rekening neemt.

Dat is de basis van elk fatsoenlijk home cinema systeem. Het gaat pas écht leven als je de 'hoogte' toevoegt.

Dat is wat er na de punt komt. De '2' of '4' vertelt het aantal plafond- of hoogte speakers dat je gebruikt. Een 5.1.2 configuratie gebruikt twee speakers die het geluid van boven je hoofd projecteren.

Een 5.1.4 doet dat met vier van die speakers. Het is het verschil tussen een vleugje magie en een complete betovering.

De kern van het verschil: waarom de hoogte telt

Stel je een helikopter voor die overvliegt. Bij een standaard 5.1 systeem hoor je de helikopter van voren naar achteren gaan.

Dat is leuk, maar het voelt niet echt. Bij Atmos springt het geluid omhoog.

Je hoort die helikopter letterlijk over je hoofd draaien. Bij een 5.1.2 opstelling creëren twee speakers (of twee 'plafondkanalen') een basisgolf van geluid dat boven je zweeft. Je merkt het vooral bij scenes met regen, vliegtuigen of effecten die van bovenaf komen.

Het is een kwestie van geloofwaardigheid. Met 5.1.2 voeg je een nieuwe dimensie toe.

Het is alsof je van een 2D-film naar een 3D-ervaring gaat, maar dan met geluid. Echter, met vier speakers (5.1.4) gebeurt er iets fundamenteels. Je creëert een complete 'hemel' van geluid. Waar twee speakers een geluidslijn van links naar rechts over je hoofd kunnen leggen, zorgen vier speakers voor een volwaardige cirkel.

Het verschil is letterlijk de breedte en de consistentie van dat geluidsdek.

Bij 5.1.2 zit je soms in een 'gat' als je midden onder het plafond zit en de speakers staan iets naar voren of achteren. Bij 5.1.4 is er altijd een speaker in de buurt om het geluid perfect te plaatsen. Je hoofd zit in een bubbel van geluid, in plaats van dat je een paar stralen van bovenaf voelt.

De techniek erachter: hoe je dit installeert

Om te beginnen: je hebt een AV-receiver nodig die Dolby Atmos aankan. Denk aan een Denon AVR-X2800H of een Yamaha RX-V6A.

Deze receivers hebben de rekenkracht om het geluid driedimensionaal te verwerken. Ze tellen je speakers niet alleen als 'kanalen', maar als objecten in een ruimte.

De receiver bepaalt precies waar elk geluidje op elk moment moet klinken. De makkelijkste manier om te beginnen is met 'Up-firing' speakers. Dit zijn modules die je eenvoudig kunt combineren met de plaatsing van speakers op een boekenplank of bovenop je vloerstaanders.

Ze kaatsen het geluid van het plafond. Dit werkt goed voor 5.1.2, mits je de optimale luisterafstand bepaalt. Je hebt er meestal maar twee nodig (bijvoorbeeld de Denon DSW-1R of Yamaha MusicCast 20). Als je gaat voor 5.1.4, wordt het lastiger.

Je hebt dan vier van die speakers nodig, of je moet speakers in het plafond bouwen.

Een veelgehoorde valkuil: je receiver moet genoeg 'versterkte kanalen' hebben. Een 5.1.2 setje kan vaak met een 7.2 receiver (die heeft 7 kanalen versterking).

Voor 5.1.4 heb je eigenlijk een 9.2 receiver nodig (zoals de Marantz CINEMA 70s). Je kunt soms trucjes uithalen met extra externe versterkers, maar dat maakt het complexer. Houd er rekening mee dat je voor 5.1.4 vaak net een stapje hoger in de receiver-markt moet kijken.

Prijsindicaties voor de upgrade

• 5.1.2 (Budget): Twee Sonos Era 300 speakers (ca. €500 per stuk) bovenop je bestaande set. Of een setje van Dali Oberon 1 speakers als height speakers (ca. €300 per stuk). Totaal: ongeveer €600 - €1000 extra.
• 5.1.2 (Middenklasse): Speciale Atmos modules van Klipsch (ca. €400 per stuk) + receiver upgrade. Totaal: €1000 - €1500.
• 5.1.4 (Premium): Vier in-ceiling speakers (bijv. Monitor Audio C265 oder Q Acoustics 7000i) + een 9.2 receiver (ca. €1000 - €1500). Totaal: €2000 - €3000 afhankelijk van de speakers.

Praktische tips: wat kies jij?

De keuze hangt vooral af van je kamer en je budget. Heb je een huiskamer met een laag plafond (minder dan 2,60 meter) en kun je niet boren?

Dan is 5.1.2 met up-firing speakers vaak de slimste keuze. Het is makkelijker op te zetten en levert al een spectaculaire verbetering op. Je merkt het verschil direct bij het kijken van een film als Top Gun: Maverick of 1917.

Heb je een dedicated home cinema kamer of een hoge woonkamer waar je wel speakers in het plafond mag bouwen? Ga dan voor 5.1.4.

De investering is hoger, zeker als je een 9.2 receiver van Denon of Marantz moet aanschaffen (denk aan de Marantz CINEMA 80r), maar de beloning is een geluidservaring die je niet meer wilt missen.

Zorg er dan wel voor dat de vier plafondspeakers redelijk gelijkmatig over de ruimte verdeeld zijn. Een gouden tip: begin niet met een te dure receiver als je speakers van lage kwaliteit zijn. Een Yamaha RX-A2A (ca. €1400) met een setje goedkope bouw speakers haalt nooit het niveau van een Denon AVR-X2800H (ca. €900) met goede, passende Dali of Bowers & Wilkins speakers. Kwaliteit boven kwantiteit, ook bij Atmos. Test het uit, veel AV-shops hebben demoruimtes waar je het verschil echt kunt horen. Veel kijkplezier!